Asetilen (C₂H₂), oksijenle birleştiğinde 3.150 °C'ye ulaşan alev sıcaklığıyla metal kesme ve sertleştirme işlemlerinin yıldızıdır. Ancak basınca, ısıya ve ters yöne çok hassastır. İşte profesyonel kullanıcılar için olmazsa olmaz 10 kural:
- Tüp daima dik durmalıdır. Asetilen tüpleri içinde gözenekli kütle ve aseton solüsyonu vardır; yatık kullanımda aseton regülatöre kaçar ve geri tepme (flashback) riski doğar.
- 1,5 bar üzerinde basınç vermeyin. Bu eşik üzerinde asetilen kararsızlaşır ve dış uyarıcı olmadan dahi patlayabilir.
- Yatay konumda kullanılmışsa, en az 30 dakika dik bekletilmeden kullanmayın.
- Bakır ve %70 üstü bakır alaşımlarına temas ettirmeyin. Asetilen, bakırla patlayıcı bakır asetilür oluşturur.
- Geri tepme valfi (flashback arrestor) kullanın. Hem tüp hem üfleç tarafında, çift güvenlik için.
- Sızıntı kontrolünü sabunlu suyla yapın, asla çıplak alevle.
- Tüpleri ısı kaynaklarından uzak tutun — 50 °C üstüne çıkmamalı.
- Asetilen tüpü ısınmışsa (yangın sonrası vb.) en az 24 saat suyla soğutulmalı, izole edilmelidir.
- Boş tüpü "boş" diye yazıp ayırın. Karışıklık, dolu tüpün eksik basınçla kullanılmasına yol açabilir.
- Tüp valfi anahtarını üzerinde bırakın. Acil kapatma anında saniyeler önemlidir.
Periyodik Kontroller
Türkiye'de asetilen tüpleri için 5 yılda bir hidrolik test ve yıllık görsel inceleme zorunludur. GNS Gaz, dolum öncesinde her tüpün geçmişini sorgular ve süresi geçenleri kullanım dışı bırakır.
Yanıcı gazlarla çalışmanın altın kuralı: "Bilmediğin valf, açılması yasak valftir."
